محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
587
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
شيخ سعدى فرمايد : بيت ديده را فايده آنست كه دلبر بيند * گر نبيند چه بود فايده بينائى را « 1 » مثال معنى اخير فردوسى گويد : بيت « 2 » غو « 3 » ديده بشنيد دستان سام * بفرمود بر چرمه كردن لگام و فخر الدين گرگانى بمعنى ديدگاه كه ديدهبان « 4 » مىنشيند آورده و گفته : بيت بديده ديدهبان اندر نگه كرد * سياه ابرى بديد از لشكر و گرد و بمعنى نگاه كرده و به نظر در آورده نيز باشد « 21 » . مثال اين معنى و معنى دوم هم فخر الدين گرگانى گويد : بيت فرود آمد همانگه مرد ديده * بشادى رام را بر رخش ديده دانش پژوه - يعنى طالب علم و دانش . مثالش خواجوى كرمانى گويد : بيت شه مملكت گير دانش پژوه * منوچهر چهره « 5 » فريدون شكوه دودواله - [ بضم دال و سكون دوم و فتح لام ] « 22 » و دوداله و دودله - كلاهما بفتح همان دودله مرقوم . دولانه - [ بضم دال ] نام ميوهايست . مثالش يوسفى طبيب گويد : بيت دو لانهء سرخ بوستانى * نيكست بمعده و « 6 » جگر هم و آن بوستانى و جنگلى مىباشد ، بوستانى بهترست و ميخوش و سرخ رنگ مىباشد . مع الياء دادفرماى - يكى از نامهاى حضرت احديت جل جلاله و عم نواله و بر پادشاهان عادل نيز اطلاق كنند . دنى - [ بفتح دال و كسر نون ] يعنى بنشاط خرامى . مثالش شاه « 2 » ناصر خسرو گويد :
--> ( 1 ) را در « س » نيست . ( 2 ) كلمه از « ن » است . ( 3 ) اصل : عو . ( متن تصحيح قياسيست ) . ( 4 ) « س » « الف » : ديدهبآن . ( 5 ) « س » « الف » : جهر . ( 6 ) در « س » واو نيست . ( 21 ) در برهان معنى مردمك چشم نيز دارد و بمعنى كوه بلند نيز هست . ( و اسم مفعول ديدن نيز باشد ) ( 22 ) اين لغت در برهان نيست .